Czy pracownika na świadczeniu rehabilitacyjnym wlicza się do wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych?
Czy pracownika na świadczeniu rehabilitacyjnym wlicza się do wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych?
Tak, ale nie w każdym przypadku. Dla prawidłowego ustalenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych decydujące znaczenie ma to, czy pracownik pobierający świadczenie rehabilitacyjne posiada status osoby niepełnosprawnej w rozumieniu ustawy. Ustawa wyraźnie przewiduje wyłączenie ze stanu zatrudnienia ogółem pracowników niebędących osobami niepełnosprawnymi, którzy nie świadczą pracy w związku z uzyskaniem świadczenia rehabilitacyjnego. Nie wprowadza natomiast analogicznego wyłączenia wobec pracowników z ważnym orzeczeniem o niepełnosprawności, poza przypadkiem urlopu bezpłatnego.
Podstawa prawna
Podstawą analizy jest ustawa z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, obecnie ogłoszona w tekście jednolitym w Dz.U. z 2025 r. poz. 913.
Dla pracodawców objętych obowiązkiem wpłat na PFRON znaczenie ma przede wszystkim art. 21 ust. 1 i 2 tej ustawy. Z przepisów tych wynika, że pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy dokonuje wpłat na Fundusz, jeżeli nie osiąga wymaganego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, który co do zasady wynosi 6%. Potwierdza to także PFRON, wskazując wzór: W = ZON / ZOG, gdzie ZON oznacza stan zatrudnienia osób niepełnosprawnych, a ZOG stan zatrudnienia ogółem.
Co mówi art. 21 ust. 5 ustawy
Kluczowy dla odpowiedzi na pytanie jest art. 21 ust. 5 ustawy. Przepis ten stanowi, że do liczby pracowników, o której mowa w art. 21 ust. 1, nie wlicza się osób niepełnosprawnych przebywających na urlopach bezpłatnych oraz osób niebędących osobami niepełnosprawnymi, które należą do zamkniętego katalogu wskazanego w ustawie. W tym katalogu znajdują się m.in. osoby „nieświadczące pracy w związku z uzyskaniem świadczenia rehabilitacyjnego”.
Znaczenie tego przepisu jest zasadnicze. Ustawodawca rozróżnia bowiem dwie grupy pracowników:
po pierwsze, osoby niepełnosprawne, które wyłącza ze stanu zatrudnienia tylko w razie przebywania na urlopie bezpłatnym;
po drugie, osoby niebędące osobami niepełnosprawnymi, wobec których przewiduje szerszy katalog wyłączeń, obejmujący również nieświadczenie pracy z powodu uzyskania świadczenia rehabilitacyjnego.
Znaczenie art. 2a ustawy
Uzupełniająco należy odwołać się do art. 2a ust. 1 ustawy, zgodnie z którym: „Osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność”. Przepis ten przesądza, od kiedy pracownik z orzeczeniem może być uwzględniany w stanie zatrudnienia osób niepełnosprawnych. PFRON dodatkowo podkreśla, że pracodawca powinien posiadać w aktach ważne orzeczenie wraz z datą jego wpływu.
W praktyce oznacza to, że sam fakt pobierania świadczenia rehabilitacyjnego nie eliminuje automatycznie pracownika z wyliczenia wskaźnika, jeżeli pracownik ten ma ważne orzeczenie o niepełnosprawności. Ustawa nie zawiera bowiem przepisu, który nakazywałby wyłączyć taką osobę ze stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych z samego powodu świadczenia rehabilitacyjnego.
Wniosek praktyczny dla pracodawcy
W konsekwencji należy przyjąć następującą zasadę:
pracownik bez orzeczenia o niepełnosprawności, który nie świadczy pracy z uwagi na uzyskanie świadczenia rehabilitacyjnego, nie jest wliczany do stanu zatrudnienia ogółem na potrzeby obliczenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych;
pracownik z ważnym orzeczeniem o niepełnosprawności, przebywający na świadczeniu rehabilitacyjnym, co do zasady nadal może być wliczany do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o ile nie zachodzi odrębna przesłanka wyłączenia, w szczególności urlop bezpłatny.
Podsumowanie
Odpowiedź na pytanie, czy pracownika przebywającego na świadczeniu rehabilitacyjnym wlicza się do wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, brzmi: tak, jeżeli jest osobą niepełnosprawną z ważnym orzeczeniem; nie, jeżeli nie posiada takiego statusu i nie świadczy pracy z powodu świadczenia rehabilitacyjnego. O prawidłowym rozliczeniu decyduje więc nie samo pobieranie świadczenia rehabilitacyjnego, lecz status pracownika w rozumieniu ustawy i zakres ustawowych wyłączeń przewidzianych w art. 21 ust. 5.
Masz pytania dotyczące PFRON, dofinansowań lub zatrudniania osób z niepełnosprawnościami?
Skontaktuj się ze mną — pomogę ocenić sytuację w Twojej firmie i dobrać właściwe rozwiązania.
Telefon: 600 986 874
E-mail: e.gorecka@av-kancelaria.pl
KONTAKT
Masz pytania?
Nazywam się Elżbieta Górecka. Jako ekspert kadrowo-płacowy zajmuję się również tematyką PFRON. W kwestiach PFRON od ponad 10 lat wspieram firmy z sukcesem pozyskując dla nich dofinansowania do pensji pracowników oraz obniżając obowiązkowe wpłaty do PFRON.
PFRON, szkolenia, dofinansowania i wpłaty.
ul. Wiejska 10, 44-200 Rybnik