Czy wiesz, że…
Czy wiesz, że… nie każde schorzenie szczególne może zostać potwierdzone wyłącznie zaświadczeniem lekarskim?
W praktyce stosowania przepisów dotyczących dofinansowań do wynagrodzeń pracowników z niepełnosprawnością wciąż pojawiają się wątpliwości związane z prawidłowym dokumentowaniem tzw. schorzeń szczególnych. Ma to istotne znaczenie, ponieważ właściwe potwierdzenie występowania takiego schorzenia może wpływać na możliwość uzyskania przez pracodawcę podwyższonego dofinansowania ze środków PFRON.
Kluczowe jest jednak to, że nie wszystkie schorzenia szczególne mogą być potwierdzane w ten sam sposób. Zakres dopuszczalnej dokumentacji zależy bowiem od rodzaju schorzenia.
Schorzenia szczególne a prawo do podwyższonego dofinansowania
Do katalogu schorzeń szczególnych, których występowanie może uzasadniać zwiększenie kwoty dofinansowania do wynagrodzenia pracownika z niepełnosprawnością, zalicza się w szczególności:
- chorobę psychiczną,
- upośledzenie umysłowe,
- całościowe zaburzenia rozwojowe,
- epilepsję,
- schorzenia narządu wzroku dotyczące osób niewidomych.
Z punktu widzenia pracodawcy zasadnicze znaczenie ma nie tylko samo ustalenie, że pracownik należy do jednej z powyższych grup, ale również to, czy schorzenie zostało udokumentowane zgodnie z wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów.
Nie ma jednej zasady dla wszystkich schorzeń
Jednym z najczęściej popełnianych błędów jest przyjęcie, że każde schorzenie szczególne można wykazać za pomocą zaświadczenia wydanego przez lekarza specjalistę. Takie założenie jest nieprawidłowe.
W świetle przyjętej praktyki interpretacyjnej należy wyraźnie odróżnić dwie sytuacje:
1. Schorzenia, które mogą być potwierdzane także dodatkowymi dokumentami
Szerszy katalog dokumentów dotyczy przede wszystkim:
- osób niewidomych,
- osób z chorobą psychiczną.
W tych przypadkach, poza orzeczeniami potwierdzającymi niepełnosprawność, znaczenie mogą mieć również inne dokumenty, w tym — w określonych sytuacjach — zaświadczenia lekarza specjalisty albo dokumenty równoważne, jeżeli jednoznacznie potwierdzają występowanie schorzenia w zakresie wymaganym przez przepisy.
W odniesieniu do osób niewidomych istotne jest, aby z dokumentacji wynikało nie tylko istnienie schorzenia narządu wzroku, lecz także to, że jego charakter i stopień odpowiada przesłankom właściwym dla umiarkowanego albo znacznego stopnia niepełnosprawności, ewentualnie że dana osoba jest osobą niewidomą w rozumieniu przyjmowanym dla potrzeb dofinansowania.
2. Schorzenia, dla których samo zaświadczenie lekarskie nie jest wystarczające
Odmiennie należy ocenić sytuację pracowników, u których występuje:
- upośledzenie umysłowe,
- całościowe zaburzenie rozwojowe,
- epilepsja.
W tych przypadkach samo zaświadczenie lekarskie nie stanowi wystarczającej podstawy do wykazania schorzenia szczególnego dla celów uzyskania zwiększonego dofinansowania. Konieczne jest posiadanie dokumentu o charakterze formalnym, takiego jak:
- orzeczenie o niepełnosprawności albo stopniu niepełnosprawności,
- inne równoważne orzeczenie,
- wyrok sądu, jeżeli potwierdza on daną okoliczność.
Oznacza to, że pracodawca, który opiera się wyłącznie na zaświadczeniu od lekarza specjalisty, naraża się na zakwestionowanie prawa do podwyższonego wsparcia.
Co w sytuacji, gdy symbol schorzenia nie został wskazany w orzeczeniu?
W praktyce szczególne trudności pojawiają się również wtedy, gdy w samym orzeczeniu nie wskazano symbolu przyczyny niepełnosprawności albo nie wynika on wprost z jego skróconej treści.
Nie oznacza to jednak automatycznie braku możliwości uwzględnienia schorzenia szczególnego. Jeżeli z treści orzeczenia — w szczególności z jego sentencji, uzasadnienia, rozpoznania lub wskazań — wynika jednoznacznie, że u danej osoby występuje schorzenie należące do katalogu schorzeń szczególnych, dokument ten może stanowić podstawę do zastosowania podwyższonego dofinansowania.
Ma to szczególne znaczenie w przypadku dokumentacji wydawanej przez ZUS, gdzie pełna treść orzeczenia wraz z opinią lekarską może zawierać informacje przesądzające o istnieniu schorzenia, nawet jeśli nie wynika ono z samego symbolu wskazanego na pierwszej stronie dokumentu.
Znaczenie kompletnej dokumentacji dla pracodawcy
Dla pracodawcy najistotniejsze jest to, że prawo do zwiększonego dofinansowania powinno być oparte na kompletnej, jednoznacznej i prawidłowo zgromadzonej dokumentacji. Weryfikacja dokumentów pracownika nie może ograniczać się wyłącznie do pobieżnego sprawdzenia symbolu niepełnosprawności. W wielu przypadkach konieczna jest analiza całej treści orzeczenia lub dokumentacji uzupełniającej.
Z perspektywy bezpieczeństwa rozliczeń z PFRON należy każdorazowo ustalić:
- czy dane schorzenie rzeczywiście należy do katalogu schorzeń szczególnych,
- czy sposób jego udokumentowania odpowiada wymogom właściwym dla danego rodzaju schorzenia,
- od kiedy pracodawca dysponuje dokumentacją uprawniającą do wykazania zwiększonego dofinansowania,
- czy dokumenty pozostają aktualne przez cały okres, za który wykazywane jest wsparcie.
Wnioski praktyczne
W obszarze dofinansowań do wynagrodzeń nie wystarczy samo przekonanie, że pracownik cierpi na określone schorzenie. Decydujące znaczenie ma forma prawna potwierdzenia tej okoliczności.
Dlatego należy pamiętać, że:
- osoby niewidome oraz osoby z chorobą psychiczną mogą w określonych przypadkach legitymować się szerszym katalogiem dokumentów,
- w przypadku upośledzenia umysłowego, całościowych zaburzeń rozwojowych oraz epilepsji zaświadczenie lekarskie co do zasady nie jest wystarczające,
- brak symbolu schorzenia w orzeczeniu nie zawsze wyklucza możliwość zastosowania podwyższonego dofinansowania, o ile schorzenie wynika jednoznacznie z treści całego dokumentu,
- każda sprawa wymaga indywidualnej oceny dokumentacji.
Podsumowanie
Prawidłowe ustalenie prawa do zwiększonego dofinansowania z tytułu schorzenia szczególnego wymaga nie tylko znajomości katalogu schorzeń, ale również bardzo uważnej analizy dokumentów posiadanych przez pracodawcę. To właśnie sposób udokumentowania schorzenia najczęściej przesądza o tym, czy podwyższone wsparcie z PFRON może zostać wykazane prawidłowo i bez ryzyka zakwestionowania.
KONTAKT
Masz pytania?
Nazywam się Elżbieta Górecka. Jako ekspert kadrowo-płacowy zajmuję się również tematyką PFRON. W kwestiach PFRON od ponad 10 lat wspieram firmy z sukcesem pozyskując dla nich dofinansowania do pensji pracowników oraz obniżając obowiązkowe wpłaty do PFRON.
PFRON, szkolenia, dofinansowania i wpłaty.
ul. Wiejska 10, 44-200 Rybnik