PFRON, szkolenia, dofinansowania i wpłaty
A man in a wheel chair being pushed by a woman
25 lutego 2026

Symbole niepełnosprawności 03-L, 05-R, 07-S, 08-T, 09-M, 10-N, 11-I – 
Kompletny przewodnik dla pracodawców

Symbole niepełnosprawności a dofinansowania PFRON – dlaczego te kody zwykle nie podnoszą kwot?

W praktyce pracodawcy często zakładają, że sam symbol przyczyny niepełnosprawności automatycznie daje „wyższe dofinansowanie” do wynagrodzenia. Tymczasem w systemie dopłat PFRON kluczowe są przede wszystkim:

  • stopień niepełnosprawności (lekki/umiarkowany/znaczny),

  • oraz to, czy pracownik ma tzw. schorzenie szczególne (wtedy dopłata może być zwiększona).

Dlaczego te symbole nie dają dodatkowych dofinansowań?

Symbole, które opisujemy niżej (03-L, 05-R, 07-S, 08-T, 09-M, 10-N, 11-I) to przyczyny niepełnosprawności, ale nie są automatycznie „schorzeniami szczególnymi” w rozumieniu zasad podwyższania dopłat. Dlatego w większości przypadków oznaczają dofinansowanie podstawowe, bez zwiększenia.

Różnica między „schorzeniem szczególnym” a zwykłym symbolem

  • Symbol mówi jakiego typu jest przyczyna niepełnosprawności (np. układ krążenia, ruchu, neurologia).

  • Schorzenie szczególne to dodatkowa kategoria, która może podnieść dopłatę ponad stawkę bazową.

03-L – Zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu

Co obejmuje?Symbol 03-L dotyczy problemów z komunikacją wynikających z dysfunkcji głosu, mowy lub słuchu.

Przykłady schorzeń (typowe):

  • niedosłuch, głuchota,

  • zaburzenia mowy (np. afazja),

  • zaburzenia głosu (np. istotne dysfonie).

Podstawowe dofinansowanie (bez zwiększenia):Zwykle obowiązuje stawka bazowa wynikająca ze stopnia. Sam symbol 03-L nie „podnosi dopłaty”.

Dostosowanie stanowiska pracy:

  • komunikacja pisemna / czat firmowy,

  • dobre doświetlenie (czytanie z ust),

  • narzędzia transkrypcji mowy, napisy,

  • w razie potrzeby tłumacz PJM (organizacyjnie).

05-R – Upośledzenie narządu ruchu

Co oznacza?05-R to upośledzenie narządu ruchu.

Różnica między 03-L a 05-R:

  • 03-L: głos/mowa/słuch

  • 05-R: narząd ruchu

Kiedy przyznawany?Gdy dominującą przyczyną ograniczeń jest dysfunkcja ruchowa (np. kończyn, kręgosłupa, choroby ortopedyczne/urazowe).

Uprawnienia pracownika:Uprawnienia pracownicze i większość obowiązków pracodawcy zależą głównie od stopnia niepełnosprawności oraz wskazań w orzeczeniu, nie od samego symbolu. (Symbol pomaga raczej w praktycznym planowaniu pracy i dostosowań.)

07-S – Choroby układu oddechowego i krążenia

Co obejmuje?07-S oznacza schorzenia układu oddechowego i krążenia.

Przykłady (typowe):

  • przewlekłe choroby płuc,

  • niewydolność krążenia,

  • poważne choroby serca (wg indywidualnych ograniczeń).

Jak organizować pracę?

  • ograniczenie wysiłku fizycznego,

  • możliwość pracy w stałym tempie,

  • przerwy regeneracyjne,

  • unikanie ekspozycji na pyły/dymy/temperatury (jeśli to wynika z zaleceń).

Technologie wspomagające (organizacyjne):

  • możliwość pracy hybrydowej/zdalnej,

  • monitorowanie obciążenia zadaniami (planowanie).

08-T – Choroby układu pokarmowego

Co obejmuje?08-T dotyczy chorób układu pokarmowego.

Kiedy stanowiska pracy mogą być problematyczne?

  • praca bez dostępu do toalety / bez przerw,

  • praca w terenie bez możliwości posiłków o stałych porach,

  • praca w wysokim stresie (zależnie od zaleceń).

W praktyce najczęstsze dostosowania:

  • elastyczne przerwy,

  • stały dostęp do wody/posiłku,

  • przewidywalny grafik.

09-M – Choroby układu moczowo-płciowego

Co obejmuje?09-M to choroby układu moczowo-płciowego.

Ograniczenia w pracy (częste):

  • konieczność częstszych przerw,

  • ograniczenia w dźwiganiu lub pracy w zimnie/wilgoci (jeśli wynikają z zaleceń),

  • potrzeba stałego dostępu do toalety.

10-N – Choroby neurologiczne

Co obejmuje?10-N oznacza choroby neurologiczne.

Szerokie spektrum:To może być bardzo różny obraz funkcjonowania (od problemów z koordynacją po ograniczenia poznawcze lub zmęczenie neurologiczne) — zawsze warto opierać się na wskazaniach z orzeczenia i medycyny pracy.

Różnica z 06-E (epilepsja):

  • 06-E to oddzielny symbol: epilepsja.W kontekście dopłat ważne jest, że to właśnie niektóre kategorie (w tym m.in. epilepsja) mogą wchodzić w obszar „schorzeń szczególnych” pod kątem zwiększeń — a nie każda neurologia jako taka.

11-I – Inne, w tym schorzenia endokrynologiczne i metaboliczne

Co obejmuje?To najszersza kategoria „pozostałe”, w tym m.in.:

  • endokrynologiczne, metaboliczne, zaburzenia enzymatyczne,

  • choroby zakaźne i odzwierzęce,

  • zeszpecenia,

  • choroby układu krwiotwórczego.

Przykłady (typowe):

  • cukrzyca,

  • choroby tarczycy,

  • wybrane choroby metaboliczne.

Tabela porównawcza symboli (wg PFRON)

Symbol Oficjalne znaczenie (PFRON) Czy sam symbol zwiększa dofinansowanie? Dodatkowe dokumenty „na symbol” potrzebne?
03-L zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu Nie Zwykle nie
05-R upośledzenie narządu ruchu Nie Zwykle nie
07-S choroby układu oddechowego i krążenia Nie Zwykle nie
08-T choroby układu pokarmowego Nie Zwykle nie
09-M choroby układu moczowo-płciowego Nie Zwykle nie
10-N choroby neurologiczne Nie Zwykle nie
11-I inne (w tym endokrynologiczne/metaboliczne itd.) Nie Zwykle nie

Podsumowanie

Kiedy symbol ma znaczenie dla dofinansowania?

Gdy pomaga potwierdzić, że u pracownika występuje kategoria traktowana jako schorzenie szczególne (to wtedy pojawia się potencjalne zwiększenie).

Kiedy symbol nie wpływa na kwoty?

Gdy mówimy wyłącznie o symbolach przyczyny niepełnosprawności takich jak 03-L, 05-R, 07-S, 08-T, 09-M, 10-N, 11-I — same w sobie nie zmieniają kwoty ponad stawkę bazową.

Co ważniejsze: symbol czy stopień niepełnosprawności?

Dla wysokości dopłaty najważniejszy jest stopień, a dopiero później informacja, czy występuje schorzenie szczególne uprawniające do zwiększenia.

KONTAKT

Masz pytania?

E-mail:
Zapisz się na newsletter
Zapisz się na newsletter
Form sent successfully. Thank you.
Please fill all required fields!

Nazywam się Elżbieta Górecka. Jako ekspert kadrowo-płacowy zajmuję się również tematyką PFRON. W kwestiach PFRON od ponad 10 lat wspieram firmy z sukcesem pozyskując dla nich dofinansowania do pensji pracowników oraz obniżając obowiązkowe wpłaty do PFRON.

PFRON, szkolenia, dofinansowania i wpłaty.

Adres Firmy AV Elżbieta Górecka, avkolenia.pl

ul. Wiejska 10, 44-200 Rybnik

Numer telefonu do firmy AV Elżbieta Górecka
Adres email Firmy AV Elżbieta Górecka

MENU

Śledź Nas